Pambıq ixracının artması bu sahənin tam inkişaf etdiyini GÖSTƏRMİR-AÇIQLAMA

Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Ajans.az-a açıqlamasında bildirib ki, pambıqçılığın real vəziyyətini qiymətləndirmək üçün məhsuldarlıq, emal səviyyəsi və fermerlərin gəlirləri də nəzərə alınmalıdı.

Onun sözlərinə görə, bu artım müəyyən mənada istehsal və ixrac imkanlarının qorunduğunu göstərir. Lakin təkcə ixrac həcminin yüksəlməsinə əsaslanaraq sahənin tam inkişaf etdiyini söyləmək düzgün olmaz:

“Artım dünya bazarında pambığın qiymətlərinin dəyişməsi, xarici tələbatın yüksəlməsi, valyuta məzənnələri və dövlət dəstəyi kimi amillərin təsiri ilə də bağlı ola bilər. Buna görə də sahənin real inkişafını qiymətləndirərkən məhsuldarlıq, əkin sahələrinin səmərəliliyi və emal səviyyəsi kimi göstəricilər də nəzərə alınmalıdır”.

A.Nəsirli vurğulayıb ki, pambıq vaxtilə Azərbaycanın əsas ixrac məhsullarından biri olub və bu gün də qeyri-neft sektorunda mühüm yer tutur. Bununla belə, müasir iqtisadi şəraitdə onu əvvəlki mənada “ağ qızıl” adlandırmaq çətindir:

“Ancaq düzgün idarəetmə, yüksək məhsuldarlıq və dərin emal sənayesinin inkişafı ilə pambıq yenidən ölkə iqtisadiyyatı üçün strateji və gəlirli sahələrdən birinə çevrilə bilər. Xüsusilə regionlarda məşğulluğun təmin edilməsində bu sahənin rolu böyükdür. İxrac göstəricilərinin yüksəlməsi fermerlərin gəlirlərinə də müsbət təsir göstərə bilər. Lakin bunun üçün alış qiymətləri, məhsuldarlıq və istehsal xərcləri arasında balans qorunmalıdır. Əgər ixrac gəlirləri əsasən vasitəçilər və emal müəssisələri tərəfindən əldə edilirsə, fermerlərin rifahında ciddi dəyişiklik baş verməyə bilər. Buna görə də ixracdan əldə olunan əlavə dəyərin istehsalçılar arasında daha ədalətli bölüşdürülməsi vacibdir.” 

Mütəxəssis hesab edir ki, pambığın əsasən xammal kimi ixrac edilməsi ölkəyə müəyyən valyuta gəliri qazandırsa da, iqtisadi baxımdan daha yüksək səmərə yaratmır:

“Xammalın ölkə daxilində emal edilərək iplik, parça, geyim və digər tekstil məhsullarına çevrilməsi daha yüksək əlavə dəyər yaradır, yeni iş yerlərinin açılmasına, sənayenin inkişafına və ixrac gəlirlərinin artmasına imkan verir. Bu yanaşma ölkənin rəqabət qabiliyyətini də gücləndirə bilər. Dövlət dəstəyi mexanizmləri sahənin inkişafına müəyyən töhfə versə də, bu kifayət etmir. Pambıqçılığın davamlı inkişafı üçün suvarma sistemlərinin müasirləşdirilməsi, keyfiyyətli toxum təminatının yaxşılaşdırılması, müasir kənd təsərrüfatı texnikasına çıxışın genişləndirilməsi, fermerlərin bilik və bacarıqlarının artırılması, kənd təsərrüfatı sığortasının inkişafı və emal müəssisələrinin təşviqi istiqamətində əlavə tədbirlərə ehtiyac var.”

İqtisadçı hesab edir ki, qarşıdakı illərdə pambıq qeyri-neft ixracının aparıcı məhsullarından birinə çevrilə bilər.

“Bunun üçün əsas prioritetlər məhsuldarlığın artırılması, emal sənayesinin genişləndirilməsi, müasir texnologiyaların tətbiqi, ixrac bazarlarının şaxələndirilməsi və beynəlxalq keyfiyyət standartlarına uyğun istehsalın təşkilidir. Bu istiqamətlərdə davamlı addımlar atılarsa, pambıqçılıq həm ixrac gəlirlərinin artmasına, həm də regionların sosial-iqtisadi inkişafına daha böyük töhfə verə bilər.”

Mələksəda Ziyad