Sərmayə qoyarkən edilən SƏHVLƏR

Mövzu ilə bağlı iqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov və iqtisadçı ekspert Akif Nəsirli ajans.az-a danışıb.

Eldəniz Əmirov bildirib ki, vətəndaşların yığımlarını qorumaq üçün “ən yaxşı sərmayə aləti” sualına konkret cavab vermək düzgün yanaşma deyil:

“İnvestisiya məsləhəti fərdi yanaşma tələb edir. Burada şəxsin nə qədər vəsaitinin olması, borcları, aylıq və illik gəliri, maliyyə vəziyyəti və digər çoxsaylı amillər nəzərə alınmalıdır. Konkret hansı alətlərdən istifadə olunması da məhz bu şərtlərdən asılıdır. Kiçik məbləğlə sərmayəyə başlamaq istəyən şəxslər üçün xidmət sektorunda müxtəlif fəaliyyət istiqamətləri də alternativ ola bilər. Müxtəlif xidmət sahələrində fəaliyyətə başlamaq olar”.

Ekspert qeyd edib ki, qızıl, valyuta və daşınmaz əmlak da əsas investisiya alətləri sırasındadır. Lakin bu alətlərdən istifadə zamanı əsas prinsiplərdən biri diversifikasiyadır:

“Bütün yumurtaları bir səbətə yığmazlar. Səbətin tutacağı qoparsa və ya səbətin altı sıradan çıxarsa, bütün yumurtalar məhv olar. Buna görə də investisiya diversifikasiya olunmuş şəkildə – yəni müxtəlif alətlərə bölünərək həyata keçirilməlidir. Riskli və risksiz sərmayə arasında balans şəxsin maliyyə imkanlarından və yanaşmasından asılıdır. Risk nə qədər yüksək olarsa, gəlir də bir o qədər yüksək olur. Risk aşağı olduqda isə gəlir imkanları da məhdudlaşır. İnsanlar ən risksiz və minimal investisiya istiqaməti kimi daha çox depozitlərə üstünlük verirlər. Amma digər istiqamətlərdə daha yüksək gəlir imkanları ilə yanaşı, daha böyük risklər də mövcuddur”.

E.Əmirovun sözlərinə görə, insanların sərmayə qoyarkən etdiyi əsas səhvlərdən biri yüksək gəlir vədinə aldanaraq böyük risklərə getməsidir:

“Əgər kimsə sizə illik 12 faizə qədər gəlir vəd edirsə, müəyyən araşdırmalar və təhlillər aparmaq şərtilə buna yanaşmaq olar. Amma 12 faizdən yuxarı gəlir vəd edilirsə, xüsusilə 15-20 faiz aralığında gəlir söz verilirsə, bu barədə ciddi düşünmək lazımdır. Risk artıq yüksəlir. 20 faiz, 30 faiz və daha yüksək gəlir vədləri, xüsusilə 50-100 faiz kimi rəqəmlər isə təcrübədə daha çox aldadıcı hallarla müşahidə olunur və insanları sonradan məyus edə bilər”.

Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli isə bildirib ki, sərmayə seçimi şəxsin maliyyə məqsədləri, riskə münasibəti və investisiya müddətindən asılıdır.

Onun sözlərinə görə, yığımların qorunması baxımından bank depozitləri və qızıl daha sabit alətlər hesab oluna bilər:

"Kapitalın artırılması üçün isə səhmlər, investisiya fondları, daşınmaz əmlak və perspektivli biznes layihələri daha yüksək gəlir potensialı təqdim edə bilər. Ən məqsədəuyğun yanaşma vəsaiti bir neçə istiqamət arasında bölüşdürməkdir. Kiçik məbləğlə investisiyaya başlamaq istəyən şəxslər əvvəlcə müntəzəm yığım vərdişi formalaşdırmalıdır. Daha sonra investisiya fondları, qiymətli kağızlar və ya kiçik biznes təşəbbüsləri kimi daha aşağı giriş məbləği tələb edən alətlərə yönəlmək mümkündür. Əsas məqsəd böyük məbləğ toplamağı gözləmədən investisiya prosesinə erkən başlamaqdır”.

Akif Nəsirli vurğulayıb ki, qızıl, valyuta, daşınmaz əmlak və bank depozitləri arasında seçim zamanı inflyasiya, likvidlik, gözlənilən gəlirlilik və risk amilləri nəzərə alınmalıdır:

“Qızıl uzunmüddətli dövrdə dəyərin qorunmasına xidmət edir, valyuta məzənnə dəyişikliklərindən asılıdır, daşınmaz əmlak daha iri kapital və uzunmüddətli yanaşma tələb edir, bank depozitləri isə nisbətən aşağı riskli olsa da, gəlirlilik baxımından məhdud ola bilər. Uğurlu sərmayənin əsas şərtləri düzgün araşdırma aparmaq, emosional qərarlardan uzaq durmaq, riskləri qiymətləndirmək və vəsaiti tək bir istiqamətə yönəltməməkdir”.