Alimlər nəsli kəsilməkdə olan heyvanın DNT-sini axtarır

Mexiko şəhərinin Xochimilco kanalında 60 il əvvəl sakinlər əl ilə sudan asanlıqla tuta bildikləri aksolotllar — kiçik, əjdahaya bənzər salamandr növü — artıq təbiətdə demək olar ki, tapılmır.

Ajans.az Associated Press-ə istinadən xəbər verir ki,Meksikanın Milli Muxtar Universitetinin alimləri nəsli kəsilməkdə olan bu canlıların DNT izlərini aşkar etmək üçün Xochimilco kanalının bulanıq sularını süzürlər. Universitetin ekoloji bərpa laboratoriyasından bioloq Luis Zambrano bildirib ki, canlıların DNT-si ətraf mühitə, o cümlədən suya və havaya düşür və onu xüsusi üsullarla aşkar etmək mümkündür.

Aksolotl populyasiyasının azalmasını izləmək üçün alimlər bu metodlara etibar edir, çünki ənənəvi torlarla tutulma üsulu əhali sayını tam müəyyən etməyə imkan vermir.

Tədqiqatçılar kanal sularından nümunələr götürərək ətraf mühitin DNT-sini analiz edir, tapdıqları məlumatları beynəlxalq genetik kitabxanalarla müqayisə edirlər. 2023-cü ildən başlayaraq Meksikadakı Beynəlxalq Təbiət Mühafizəsi Təşkilatının nümayəndəsi Esther Quintero ilə əməkdaşlıq edən Zambrano deyib ki, Xochimilco-nun 53 nöqtəsindən su nümunələri götürülüb, onlardan yalnız birində aksolotl DNT-si aşkar olunub.

Bu göstərici az olsa da, ətraf mühitin çirklənməsi fonunda aksolotlların yaşayışının davam edə biləcəyinə işarədir. Hazırda tədqiqatçılar Xochimilco-nun yalnız üçdə bir hissəsini araşdırıblar və gələn ilin əvvəlində yenilənmiş hesabat təqdim etməyi planlaşdırırlar.

Əhalinin sayında isə dramatik azalma müşahidə olunur: 1998-ci ildə hər kvadrat kilometrə təxminən 6000 aksolotl düşürdüsə, 2014-cü ildə bu rəqəm 36-ya qədər azalıb.

Luis Zambrano bildirir ki, tədqiqatlar konservasiya işlərinin suyun keyfiyyətini yaxşılaşdırdığını, yerli tozlandırıcıların sayını artırdığını və Mexiko şəhərinin Xochimilco suyundan səmərəli istifadə etdiyini göstərir.

Bununla belə, siyasətçilər daha fəal olmalı, Xochimilco-nun ənənəvi chinampa adalarında rəqs klubları, spa və futbol meydançalarının açılmasının qarşısını almalı, fermerlərin ənənəvi kənd təsərrüfatı ilə dolanmasını təmin etməlidirlər.

“Axolotl çoxalır, çünki çoxlu yumurta qoyur və asanlıqla sağalır. Biz onun necə qorunacağını bilirik,” – Zambrano əlavə edib.