Əmlak vergisini kim ÖDƏMƏLİDİR- CƏRİMƏLƏNƏ BİLƏRSİNİZ…

Ölkədə əmlak vergisi ilə bağlı müzakirələr son illər daha da aktuallaşıb. Xüsusilə yaşayış və qeyri-yaşayış sahiblərinin hüquq və öhdəliklərini tam bilməməsi, eləcə də bələdiyyələrin yığım prosesində üzləşdiyi çətinliklər mövzunu diqqətə gətirir. Verginin hesablanması, tətbiqi, güzəştlər və cərimə mexanizmlərinin fərqliliyi vətəndaşlarda çoxsaylı suallar yaradır. Buna baxmayaraq, maarifləndirmə işlərinin zəifliyi səbəbindən bir çox ev sahibi öz vergi öhdəliyindən tam xəbərsiz qalır və nəticədə gecikmələr, cərimələr və narazılıqlar yaranır.

Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Akif Nəsirli Ajans.az-a açıqlama verib. 

Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycanda fiziki şəxslərin mülkiyyətində olan mənzillər və fərdi evlər əmlak vergisinə cəlb olunur. Vergi ödəyicisi statusu, adında mülkiyyət sənədi olan fiziki şəxslərə şamil edilir. Əmlak vergisi yalnız xüsusi mülkiyyət hüququ ilə təsdiqlənmiş binalara tətbiq olunur.

Mənzillər və fərdi yaşayış evləri üzrə vergitutma əsasən kvadrat metr sahəsinə görə hesablanır. Vergitutma 30 kvadrat metrdən böyük sahələr üçün tətbiq edilir, kiçik sahələr isə vergidən azaddır. Həyət evləri ilə bina evləri arasında prinsip etibarilə fərq yoxdur; vergitutma həm sahə, həm də əmlakın yerləşdiyi bölgənin əmsalı əsasında müəyyən olunur.

Onun sözlərinə görə, əmlak vergisinin hüquqi bazası Vergi Məcəlləsidir. İlk dəfə 2000-ci ildə qəbul olunmuş və 2001-ci ildən tətbiq edilməyə başlamışdır. 2015-ci ildən kvadrat metr əsaslı sadə sistemə keçilmişdir.

Vergi ödənişləri bələdiyyə tərəfindən bildirilir və avqustun 15-i və noyabrın 15-i tarixlərində iki hissədə ödənilməlidir. Vaxtında ödənmədikdə gecikmə faizləri və əlavə ödənişlər tətbiq oluna bilər. Daha ciddi sanksiyalar yalnız saxtakarlıq və vergidən yayınma hallarında nəzərdə tutulur.

Akif Nəsirli bildirib ki, vətəndaşların vergidən xəbərsiz qalmasının qarşısını almaq üçün dövlət və bələdiyyələr maarifləndirmə işləri apara bilər. Bunlar arasında SMS və e‑poçt bildirişləri, sosial şəbəkələrdə məlumatlandırma, yeni mülkiyyət sənədi alan şəxslərə vergi öhdəliklərinin izahı, həmçinin media və ictimai kampaniyalar vasitəsilə maarifləndirmə yer alır.

Fiziki şəxslərin əmlak vergisinin yığımı bələdiyyələrə həvalə olunub, çünki onlar yerli büdcələri idarə edir, yerli infrastruktur və kommunal xidmətlər üçün gəlir mənbəyinə sahibdirlər. Bu model vergi yığımını daha şəffaf, çevik və yerli reallıqlara uyğun edir.