Robotlarla ünsiyyətdə yeni dövr: Baxışlarla DANIŞMAQ

Göz təması insan-robot əlaqəsini daha yaxşı aça bilər və insanların səs-küylü və ya yüksək riskli mühitlərdə belə daha aydın ünsiyyət qurmasına kömək edə bilər.

Ajans.az xarici mənbələrə istinadən xəbər verir ki, ilk dəfə olaraq, yeni bir araşdırma, robotlar da daxil olmaqla, diğər canlıları başa düşmə şəklimizdə və onlara hansı reaksiyanı verməmizdə göz təması qurulmasının vacibliyini ortaya qoydu.

Koqnitiv nevroloq Dr. Nathan Karuananın rəhbərlik etdiyi Flinders Universitetinin “HAVIC“ Laboratoriyasının tədqiqatçıları 137 iştirakçıdan virtual partnyorla blok yaratmaq tapşırığını tamamlamağı xahiş ediblər. Onlar aşkar etdilər ki, sorğu siqnalı vermənin ən təsirli yolu xüsusi baxış ardıcıllığıdır: obyektə baxmaq, göz təması qurmaq, sonra eyni obyektə geri baxmaq. Bu vaxt insanların baxışları kömək çağırışı kimi şərh etməsinə səbəb oldu.

Doktor Karuana deyir ki, göz təmasındakı bu əsas nümunələri müəyyən etmək üz-üzə və  qarşılıqlı əlaqədə sosial siqnalları necə emal etdiyimizə dair yeni anlayışlar təqdim edir və daha ağıllı, daha insan mərkəzli texnologiyaya yol açır. Təhsil, Psixologiya və Sosial İş Kollecindən Dr Karuana deyir: "Biz müəyyən etdik ki, kiminsə sizə tez-tez  və ya göz hərəkətləri ardıcıllığı ilə sizə baxması, həm də onların göz hərəkətlərinin konteksti bu davranışı ünsiyyətcil və aktual edir".

"Və maraqlısı odur ki, insanlar baxış davranışının insan və ya robot tərəfindən müşahidə olunmasından asılı olmayaraq eyni şəkildə reaksiya verdilər. Bizim tapıntılarımız ən instinktiv davranışlarımızdan birinin şifrəsini açmağa kömək etdi və ondan komanda yoldaşınızla, robotunuzla və ya fərqli ünsiyyət quran biri ilə danışmağınızdan asılı olmayaraq daha yaxşı əlaqələr qurmaq üçün istifadə oluna bilər. Bu, insan beyninin sosial məlumatları görmək və onlara cavab vermək üçün geniş şəkildə kökləndiyini və insanların digər insanlarla gündəlik qarşılıqlı əlaqələrində naviqasiya etmək üçün öyrəşdiyimiz qeyri-şifahi jestləri nümayiş etdirdikləri təqdirdə robotlar və virtual agentlərlə effektiv ünsiyyət qurmağa və başa düşməyə hazır olduğunu göstərir ".

Müəlliflər deyirlər ki, tədqiqat məktəblərində, iş yerlərində və evlərdə getdikcə daha çox yayılmış sosial robotları və virtual köməkçiləri necə qurduğumuzu birbaşa məlumatlandıra bilər. "Göz təmasının işləmə şəklini başa düşmək idman, müdafiə və səs-küylü iş yerləri kimi yüksək təzyiq şəraitində qeyri-şifahi ünsiyyət təlimini yaxşılaşdıra bilər",- deyir Dr Karuana. "O, həmçinin eşitmə qüsuru olan və ya autizmi olanlara da dəstək ola bilər".

Komanda indi göz təması müddəti, təkrar baxışlar və kim və ya nə ilə qarşılıqlı əlaqədə olduğumuzu (insan, AI və ya kompüter tərəfindən idarə olunan) və digər amilləri araşdırmaq üçün araşdırmanı genişləndirir. “HAVIC” Laboratoriyası hazırda insanların təhsil və istehsalat da daxil olmaqla müxtəlif şəraitlərdə sosial robotları necə qavradığını və onlarla necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu araşdıran bir sıra tətbiqi tədqiqatlar aparır. "Bu incə siqnallar sosial əlaqənin tikinti bloklarıdır. Onları daha yaxşı başa düşməklə biz insanların daha aydın və inamlı əlaqə yaratmasına kömək edən texnologiyalar və təlimlər yarada bilərik."- deyir Dr Karuana. “HAVIC” Laboratoriyası Flinders Psixi Sağlamlıq və Rifah İnstitutu ilə bağlıdır və Flinders Autizm Araşdırma Təşəbbüsünün qurucu tərəfdaşıdır. Müəlliflər: Eksperimental Psixologiya Cəmiyyətinin kiçik qrantı ilə