Yeni mutasiyalar KƏŞF EDİLDİ - Hətta vəba XƏSTƏLİYİ DƏ...

Beynəlxalq paleogenetiklər qrupu iki ən böyük vəba epidemiyasının - Qara Ölüm və Yustinian vəbasının pla ailəsindən olan genlərdə taun basilinin DNT-sində bir neçə mutasiyaların meydana çıxması səbəbindən qeyri-adi uzun sürdüyünə dair sübutlar tapıblar ki, bu da onun ölümcüllüyünü azaldıb, lakin gəmiricilər tərəfindən yayılmasını sürətləndirib.

Ajans.az xəbər verir ki, Kanadanın MakMaster Universiteti və Fransanın Pasteur İnstitutunun alimlərinin işi “Science” jurnalında dərc olunub.

Pasteur İnstitutunun tədqiqatçısı Javier Pizarro-Cerda izah edib ki, basilin patogenliyi azaldıqda, aşağı sıxlıqlı ərazilərdə yayılarkən ona daha virulent vəba ştammları üzərində rəqabət üstünlüyü verir. Kəşf patogenlərin effektiv şəkildə yayılması üçün saxlamalı olduqları tarazlığın heyrətamiz təsviri idi.

Mütəxəssislər bu kəşfi qədim vəba basilinin (Yersinia pestis) bir neçə onlarla ştammının DNT strukturunu öyrənərkən ediblər. Onların genomlarının fraqmentləri 6-7-ci və 14-15-ci əsrlərə aid Avropa qəbiristanlıqlarında aşkar edilmiş Yustinian vəbası və orta əsrlərə aid Qara Ölüm qurbanlarının qalıqlarından çıxarılıb.

Tədqiqatçılar qədim epidemiyalar inkişaf etdikcə vəba basilinin genomunun strukturunun necə dəyişdiyi ilə maraqlanıblar. Elm adamları epidemiyaların ilk və sonrakı qurbanlarının qalıqlarından vəba basilinin genomlarının mutasiya dəstlərini müqayisə edib və müəyyən olunub ki, hər iki halda Yersinia pestis genomunda pla ailəsindən olan genlərin “işləyən” variasiyalarının sayı azalıb. Buboların əmələ gəlməsində mühüm rol oynayırlar və onların fəaliyyəti birbaşa infeksiyanın ölümcüllüyünü müəyyən edir.

Mütəxəssislər pla genlərindəki mutasiyaların bioloji mənasını açmaq üçün Asiya ölkələrində vaxtaşırı vəba xəstəliyinə səbəb olan Yersinia pestis-in hazırda mövcud formalarının nümunələrini tədqiq ediblər. Bu, elm adamlarına pla genlərində oxşar mutasiyaları olan taun basilinin üç müasir ştamını müəyyən etmək, hüceyrə kulturaları və siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə onların törətdiyi infeksiyanın xüsusiyyətlərini öyrənmək imkanı verib.

Paleogenetiklər müəyyən ediblər ki, bu mutasiyalar bubon taunun yayılmasını əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirib, bu da gəmiricilərin infeksiyadan sonra tipik ömrünü bir neçə gün uzatması ilə bağlı olub. Bu, vəba basilinin pandemiya formalarının sələflərindən daha çox və daha sürətli yayılmasına və aşağı ev sıxlığı olan yaşayış mühitlərinə daxil olduqda sağ qalmasına imkan verib.