Dərmansız ağrı kəsici?- VR AĞRI KƏSİCİ

Virtual reallıq (VR) təbiət səhnələrinə dalmaq, uzun müddətli ağrı ilə yaşayan insanlarda tez-tez müşahidə olunan simptomları aradan qaldırmağa kömək etdi.

Ajans.az "Science Daily"yə istinadən xəbər verir ki, virtual reallıq təbiət təcrübələri beynin təbii ağrıkəsicilərini işə salır və xroniki ağrılara əsl rahatlıq verir.

Virtual reallıq (VR) təbiət səhnələrinə dalmaq, uzun müddətli ağrı ilə yaşayan insanlarda tez-tez müşahidə olunan simptomları aradan qaldırmağa kömək etdi.

"Exeter" Universitetinin rəhbərlik etdiyi, "Pain" jurnalında dərc edilən yeni bir araşdırma, VR-dan istifadə edərək çatdırılan immersiv 360 dərəcə təbiət filmlərinin ağrı təcrübəsini azaltmaqda 2D video görüntüləri ilə müqayisədə təsirini sınaqdan keçirdi və VR-ın iki qat daha təsirli olduğu qənaətinə gəldilər. 

Uzunmüddətli (xroniki) ağrı adətən üç aydan çox davam edir və müalicəsi çətindir. Tədqiqatçılar sağlam iştirakçılarda bu cür ağrıları simulyasiya edərək, təbiət VR-nın VR təcrübəsi bitdikdən sonra ən azı beş dəqiqə davam edən ağrıkəsicilərinkinə bənzər bir təsirə malik olduğunu tapdılar.

"Exeter" Universitetinin Ağrı nevrologiyası üzrə baş müəllimi Dr Sam Hughes araşdırmaya rəhbərlik edib. "Təbiət mənzərələrini izləmək qısa müddətli, gündəlik ağrıları azaltmağa kömək edə biləcəyini göstərən artan dəlillər toplusunu gördük, lakin bunun xroniki və ya uzunmüddətli ağrıları olan insanlar üçün təsirləri haqqında daha az araşdırmalar aparılıb. Həmçinin, hər kəs təbiətdə gəzintiyə çıxa bilmir, xüsusən xroniki ağrı kimi uzun müddətli sağlamlıq problemləri ilə yaşayanlar. Tədqiqatımız ilk dəfə olaraq virtual həssaslığın təbiətdə müşahidə olunan nəticələrinin uzun müddətli ağrılara təsirini araşdırdı. İmmersiv təbiət təcrübələri, inkişaf etmiş bir varlıq hissi və beyində daxili ağrı yatırma sistemlərindən istifadə etməklə bu ağrı həssaslığının inkişafını azalda bilər",- deyə Sam Huges bildirib. 

Tibb Elmləri Akademiyası tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatda elektrik şokundan istifadə edərək qol nahiyəsində ağrı keçirdikdən sonra iki  təbiət mənzərəsi olan video nümayiş etdirilən 29 sağlam şəxs iştirak etdi. İlk səfərdə bir müddət sonra 50 dəqiqə ərzində baş verən ağrı dəyişikliklərini ölçdülər və sağlam iştirakçıların hər hansı təbiət görüntüləri olmadıqda kəskin  ağrılara qarşı həssaslığının necə artdığını  göstərdilər.

İkinci səfərdə, onlar ağrı həssaslığının inkişafını necə dəyişdirə biləcəyini görmək üçün eyni iştirakçılara Oreqon şəlalələrinin 360 dərəcə 45 dəqiqəlik virtual reallıq görüntülərini izlətdilər. İstifadə olunan təbiət görüntüləri terapevtik effektləri artırmaq üçün xüsusi olaraq seçilmişdir.

Daha sonra  eyni səhnəni 2D ekranda verildi.  Onlar səhnələrə baxdıqdan sonra ağrı təcrübələri, həmçinin hər bir təcrübədə nə qədər mövcud hiss etdikləri və təbiət səhnələrinin nə dərəcədə bərpaedici olduğunu hiss etdiklərinə dair sorğu vərəqələrini doldurdular.  Ayrı bir səfərdə iştirakçılar "Exeter" Universitetinin Mireille Gillings Neyroimaging Mərkəzində beyin MRT müayinəsindən keçiblər. Tədqiqatçılar davam edən ağrıları aradan qaldırmaq üçün soyuq gel tətbiq etdilər və sonra beyinlərinin necə reaksiya verdiyini öyrənmək üçün iştirakçıları skan etdilər. Tədqiqatçılar  immersiv VR təcrübəsinkn ağrıya qarşı həssaslığını inkişafını və yayılmasını müəyyən etdilər. Bu ağrıları azaldan təsirlər hətta 45 dəqiqəlik təcrübənin sonunda da mövcuddur.

İnsan VR təcrübəsi zamanı özünü nə qədər çox hazır hiss etsə, bu ağrı kəsici təsir bir o qədər güclüdür. fMRI beyin skanları həmçinin ağrı reaksiyalarının modulyasiyasında iştirak edən beyin bölgələrində daha güclü əlaqəyə malik insanların daha az ağrı hiss etdiyini ortaya qoydu. Nəticələr göstərir ki, VR istifadə edərək çatdırılan təbiət səhnələri uzunmüddətli ağrı şəraitində ağrı siqnallarının beyin və onurğa beynində necə ötürüldüyünü dəyişməyə kömək edə bilər.

"Exeter" Tibb Fakültəsi Universitetindən və tədqiqatın müəlliflərindən biri olan Dr Sonia Medina dedi: "Biz VR-nin ağrı təcrübəsini azaltmaqda xüsusilə güclü təsirə malik olduğunu düşünürük, çünki o, çox immersivdir. O, həqiqətən, təbiətdə mövcud olmaq hissini yaratdı - və biz ağrının azaldıcı təsirinin bu qavrayışın ən güclü olduğu insanlarda daha çox olduğunu gördük. Ümid edirik ki, tədqiqatlarımız təbiətə daha çox təsir göstərəcək. Buna görə də bir gün təbiət mənzərələrinin insanlar üçün qayğı evləri və ya xəstəxanalar kimi şəraitdə ağrıları azaltmaq yollarına daxil edildiyini görə bildik".

Məqalə “Virtual reallıq vasitəsilə təbiətə immersion mexaniki ikincili hiperaljeziyanın inkişafını və yayılmasını zəiflədir: insulo-talamik effektiv əlaqə üçün rol” adlanır və Pain jurnalında dərc olunub. 

Mənbə:

Materiallar Exeter Universiteti tərəfindən təmin edilmişdir .